صندلی مولانا؛

استودیو پیشرفت تهران دوست‌داشتنی <واحد سیار>
 صندلی مولانا؛ جایی برای تلاقی عشق، اندیشه و فرهنگ 
از کلام جاودانه مولانا تا روایت دلنشین انسان‌هایی که بر صندلی او نشستند و از عشق، عرفان و انسانیت گفتند…
برنامه فرهنگی «صندلی مولانا» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی رشید ره و با همکاری مجتمع آموزشی فرهنگی پیامبر اعظم (ص)، ادای احترامی است به گنجینه ارزشمند ادب فارسی و هویت پرافتخار ایران‌زمین.
 به امید ایرانی آگاه‌تر، فرهنگی پویاتر و ایران قوی
 با تماشای این برنامه و انتشار آن، در پاسداشت فرهنگ و ادب فارسی همراه ما باشید.
برای تماشای کامل این ویدئوی دلنشین:‌ در آپارات ویدیو را ببینید.‌https://aparat.com/v/uognyj0

‌از همراهی و حمایت همیشگی شما صمیمانه سپاسگزاریمبا بازدید از سایت و کانال ما در آپارات، به ما برای ادامه این مسیر کمک کنیدهمراهی شما برای ما ارزشمند است‌‌#رشید_ره#محلات_قوی#تهران_قوی#ایران_قوی#استودیو_ایرانـدوستـداشتنی#خدمت_به_مردم #محله_محور #توانمندسازی #تهران #پیشرفت#تهران_دوست_داشتنی

دکتر جعفر صابری

حافظ شیرازی؛

زندگی، شعر، عشق و میراث جاودانه بزرگ‌ترین شاعر ایران

مقدمه: صدای جاودانه شیراز

در میان شاعران بزرگ جهان، کمتر کسی توانسته است به اندازه حافظ شیرازی تأثیری ماندگار بر جای بگذارد. سخنان او از مرز قرن‌ها، زبان‌ها، کشورها و فرهنگ‌ها عبور کرده و با انسان‌هایی سخن گفته است که زندگی، باورها و تجربه‌هایشان با یکدیگر تفاوت‌های فراوانی دارد. در ایران، شعر حافظ تنها گنجینه‌ای ادبی نیست که در کتابخانه‌ها و دانشگاه‌ها نگهداری شود؛ بلکه حضوری زنده در خانه‌ها، باغ‌ها، دورهمی‌های خانوادگی و لحظه‌های تأمل و تفکر دارد. مردم در جشن‌ها اشعار او را می‌خوانند، در روزهای اندوه به ابیاتش پناه می‌برند و هنگامی که آینده نامعلوم به نظر می‌رسد، از دیوان او امید و راهنمایی می‌جویند.

خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی، که با نام حافظ شناخته می‌شود، در قرن چهاردهم میلادی زندگی می‌کرد؛ دوره‌ای که با بی‌ثباتی‌های سیاسی، مباحث دینی، شکوفایی فرهنگی و تحولات فکری همراه بود. اگرچه بسیاری از جزئیات زندگی شخصی او همچنان نامعلوم است، اشعارش دریچه‌ای شگفت‌انگیز به جهان عاطفی و فلسفی روزگار او می‌گشاید.

حافظ به‌خاطر مهارت بی‌نظیرش در سرودن غزل شناخته می‌شود؛ قالبی ادبی که به‌طور سنتی با عشق، دلتنگی، زیبایی و تأملات معنوی پیوند دارد. اشعار او به‌آسانی میان جهان مادی و معنوی، تجربه شخصی و حقیقتی فراگیر، رفت‌وآمد می‌کنند. معشوق در شعر او ممکن است انسانی زمینی باشد، نمادی از زیبایی الهی یا تجسمی از رازهایی که زندگی را هم دردناک و هم زیبا می‌کنند. شراب می‌تواند نشانه لذت، آزادی، شور معنوی یا اعتراض به دورویی باشد. باغ گاه نماد زیبایی زندگی است و نغمه بلبل، بیانگر اشتیاق پایان‌ناپذیر دل انسان.

قدرت حافظ تا اندازه زیادی در این است که تجربه انسانی را به یک تفسیر واحد محدود نمی‌کند. او خوانندگان را به مشارکت در کشف معنا دعوت می‌کند. کسی که عشق زمینی را تجربه می‌کند، ممکن است در اشعارش لطافت و دلدادگی بیابد؛ فردی که با بی‌عدالتی روبه‌روست، ممکن است صدای اعتراض را بشنود؛ و جوینده حقیقت معنوی، شاید تأملی عمیق درباره رابطه انسان با حقیقت متعالی کشف کند.

بااین‌حال، حافظ فیلسوفی جدا از زندگی روزمره نبود. او در شیراز زندگی کرد، بی‌ثباتی‌های سیاسی روزگارش را تجربه نمود و با تناقض‌های جامعه، از جمله تفاوت میان دینداری صادقانه و ریاکاری، روبه‌رو شد. او همچنین رابطه پیچیده میان خواسته‌های انسانی، ایمان، آزادی و ضعف‌های اخلاقی را بررسی کرد.

بنابراین، شناخت حافظ تنها آشنایی با زندگی شاعری برجسته نیست؛ بلکه راهی برای شناخت تمدنی است که برای زبان، موسیقی، باغ، مهمان‌نوازی، دانش و جست‌وجوی خرد ارزش فراوانی قائل بود.

داستان او از شیراز آغاز می‌شود؛ شهری که تخیلش را شکل داد و سرانجام نامش برای همیشه با آن پیوند خورد.

۱. شیراز؛ شهری که شاعری را پرورش داد

شیراز، واقع در جنوب غربی ایران، از دیرباز با شعر، باغ، دانش و زندگی فرهنگی ظریف و پرمایه شناخته شده است. این شهر در دوران قرون وسطی یکی از مراکز مهم تمدن ایرانی بود. باغ‌ها، مسجدها، مدرسه‌ها، کتابخانه‌ها و محافل ادبی آن، فضایی فراهم می‌کردند که در آن شعر می‌توانست شکوفا شود.

شیراز در تخیل فرهنگی ایرانیان جایگاهی ویژه داشت. طبیعت اطراف شهر، درختان معطر، گل‌های فصلی و باغ‌های آراسته، الهام‌بخش نسل‌های مختلف نویسندگان بودند. تصویرهایی مانند گل سرخ، بلبل، آب روان و شکوفه‌های بهاری، به عناصر اصلی شعر فارسی تبدیل شدند و زبانی برای بیان عشق، زیبایی، مرگ‌پذیری و اشتیاق معنوی در اختیار شاعران گذاشتند.

شعر حافظ بازتاب همین محیط است. شیراز در آثار او صرفاً یک مکان جغرافیایی نیست، بلکه سرزمینی عاطفی و خانه‌ای برای روح شاعر است. باغ‌ها و کوچه‌های شهر به بخشی از هویت شعری او تبدیل می‌شوند. شیراز نماد زیبایی، هم‌نشینی، خاطره و امکان یافتن شادی در جهانی ناتمام است.

حافظ در دوران فرمانروایی چند سلسله محلی، از جمله اینجویان و مظفریان، زندگی می‌کرد. در ایران قرن چهاردهم میلادی، قدرت سیاسی می‌توانست به‌سرعت تغییر کند و شهرها دوره‌هایی از شکوفایی را پس از دوره‌هایی از درگیری و سرکوب تجربه کنند. شیراز نیز از این قاعده مستثنا نبود.

با وجود این ناآرامی‌ها، شهر همچنان فرهنگ فکری و ادبی غنی خود را حفظ کرده بود. فارسی زبان اصلی بخش بزرگی از ادبیات آن بود و عربی نیز در دانش دینی و مباحث علمی جایگاه مهمی داشت. شاعران و دانشمندان از میراثی طولانی بهره می‌بردند که فلسفه، الهیات، عرفان، تاریخ و ادبیات کلاسیک را در بر می‌گرفت.

حافظ این میراث فرهنگی را جذب کرد و آن را به زبانی شاعرانه با ظرافتی کم‌نظیر تبدیل نمود.

دلبستگی او به شیراز چنان عمیق بود که بعدها خوانندگان، خود شهر را با روح شاعر پیوند دادند. حتی امروز نیز بازدیدکنندگان باغ‌های شیراز، شعر حافظ را بخش جدایی‌ناپذیر تجربه خود می‌دانند.

بااین‌حال، شیراز برای حافظ تنها مکانی برای ستایش زیبایی نبود؛ این شهر صحنه مواجهه او با تناقض‌های جامعه نیز بود: دینداری صادقانه در برابر ریاکاری، بخشندگی در برابر طمع، زیبایی در برابر رنج، و جاه‌طلبی سیاسی در برابر امیدهای شکننده مردم عادی.

این تناقض‌ها به برخی از مهم‌ترین

Hafez of Shiraz: The Life, Poetry, Love, and Eternal Legacy of

Persia’s Great Poet

jafarsaberi

Introduction: The Immortal Voice of Shiraz

Among the great poets of the world, few have achieved the lasting influence of Hafez of Shiraz. His words have crossed centuries, languages, borders, and cultures, speaking to people whose lives, beliefs, and experiences are often very different from his own. In Iran, his poetry is not merely a literary treasure preserved in libraries and universities. It is a living presence in homes, gardens, family gatherings, and moments of personal reflection. His verses are read during celebrations, whispered in times of sorrow, and consulted by those seeking hope when the future appears uncertain.

Known in Persian as Khwaja Shams al-Din Muhammad Hafez-e Shirazi, Hafez lived during the fourteenth century, a period of political instability, religious debate, cultural achievement, and intellectual transformation in Persia. Although many details of his private life remain uncertain, his poetry provides a remarkable window into the emotional and philosophical world of his age.

Hafez is celebrated for his mastery of the ghazal, a poetic form traditionally associated with love, longing, beauty, and spiritual reflection. His verses move effortlessly between the earthly and the divine, the intimate and the universal. A beloved person may appear as a human lover, a symbol of divine beauty, or an embodiment of the mysteries that make existence both painful and beautiful. Wine may suggest pleasure, freedom, spiritual ecstasy, or resistance to hypocrisy. A garden may represent the beauty of life, while the nightingale’s song expresses the heart’s unending desire.

The power of Hafez lies partly in his refusal to reduce human experience to a single interpretation. His poetry invites readers to participate in its meaning. A person experiencing romantic love may discover tenderness in his verses; someone struggling with injustice may find a voice of protest; and a seeker of spiritual truth may recognize a profound meditation on the relationship between humanity and the divine.

Yet Hafez was not an abstract philosopher detached from ordinary life. He lived in Shiraz, experienced the political uncertainties of his time, witnessed the contradictions of religious and social authority, and explored the complex relationship between desire, faith, freedom, and human weakness.

To understand Hafez, therefore, is to approach not only the life of an extraordinary poet but also the history of a civilization that placed enormous value on language, music, gardens, hospitality, learning, and the search for wisdom.

His story begins in Shiraz, the city that shaped his imagination and eventually became inseparable from his name.

1. Shiraz: The City That Shaped a Poet

Shiraz, located in southwestern Iran, has long been associated with poetry, gardens, scholarship, and refined cultural life. During the medieval period, it was an important center of Persian civilization. Its gardens, mosques, schools, libraries, and literary circles created an environment in which poetry could flourish.

The city occupied a distinctive place in the Persian cultural imagination. Its natural surroundings, seasonal flowers, fragrant trees, and cultivated gardens inspired generations of writers. The imagery of roses, nightingales, flowing water, and spring blossoms became central to Persian poetry, offering poets a language through which to explore love, beauty, mortality, and spiritual longing.

Hafez’s poetry reflects this environment. Shiraz appears not simply as a geographical location but as an emotional homeland. Its gardens and streets become part of his poetic identity. The city represents beauty, companionship, memory, and the possibility of finding joy even in an imperfect world.

Hafez lived during the rule of several local dynasties, including the Injuids and the Muzaffarids. Political authority in fourteenth-century Persia could change rapidly, and cities often experienced periods of prosperity followed by conflict or repression. Shiraz was no exception.

Despite these uncertainties, the city maintained a rich intellectual and literary culture. Persian was the principal language of much of its literary expression, while Arabic remained important in religious scholarship and learned discourse. Poets and scholars drew on a long tradition that included philosophy, theology, mysticism, history, and classical literature.

Hafez absorbed this cultural inheritance and transformed it into a poetic language of extraordinary subtlety.

His attachment to Shiraz became so enduring that readers came to associate the city itself with his spirit. Even today, visitors who walk through the gardens of Shiraz often encounter his poetry as an essential part of the experience. His tomb, surrounded by a garden, has become a place where literature, memory, and national identity meet.

For Hafez, however, Shiraz was more than a place to celebrate. It was also the setting in which he encountered the contradictions of human society: sincere devotion and religious hypocrisy, generosity and greed, beauty and suffering, political ambition and the fragile hopes of ordinary people.

These contradictions would become some of the central themes of his poetry.

2. Childhood: The Early Years of Hafez

The exact circumstances of Hafez’s childhood remain uncertain. Historical records provide limited reliable information about his family, birth, and early experiences. Scholars generally place his birth in Shiraz during the early fourteenth century, often around 1315–1325, although the precise year cannot be established with complete confidence.

His full name is traditionally given as Khwaja Shams al-Din Muhammad Hafez-e Shirazi. The title “Hafez” refers to someone who has memorized the Quran, and traditional accounts associate the poet with extensive knowledge of the sacred text.

In Persian culture, the memorization of the Quran has historically been regarded as a significant intellectual and spiritual accomplishment. The title therefore reflects the importance attached to religious learning in the cultural world from which Hafez emerged.

Nevertheless, the available evidence does not allow historians to reconstruct his childhood in the detailed manner possible for some later historical figures. Stories about his parents, his family’s economic circumstances, and specific childhood incidents should therefore

بررسی اولین مصرع از دیوان حافظ , الا یا ایها الساقی ادرکاسا و ناولها

الا یا ایها الساقی ادرکاسا و ناولها

این مصرع از بیت ثانی از قطعه ایست که یزید ابن معاویه بر وزن بحر هزج سروده و اصل قطعه عینا بدین قرار است :

انا المسموم ما عندی بتریاق و لاراقی ادر کاسا و ناولها الا یا ایها الساقی

پس خواجه برای توافق با قافیه غزل خود مصرع مذکور را مقدم و موخر کرده و بطریق تضمین در اول غزل خود ایراد کرده است و از این جهت بعضی شعرا بخواجه اعتراض کرده اند .

چنانکه اهلی شیرازی می فرمائد :

خواجه حافظ را شبی دیدم به خواب گفتم ای در فضل و دانش بی حساب
از چه بستی بر خود این شعر یزید با وجود اینهمه فضل و کمال
گفت واقف نیستی زین مسئله مال کافر هست بر مومن حلال

و نیز کاتبی نیشابوری می فرماید :

عجب در حیرتم از خواجه حافظ بنوعی کش خرد زان عاجز آید
چه حکمت دید در شعر یزید او که در دیوان نخست از او سراید
اگر چه مال کافر بر مسلمان حلالست و درو قیلی نشاید
ولی از شیر عیبی بس عظیم است که لقمه از دهان سگ رباید

الا – حرف استفتاج است چنانکه در آیه کریمه ی زیر واقع شده است :
الا ان اولیا الله لاخوف علیهم ولاهم یحزنون . صاحب کتاب معتقد است که این ( الا ) مرکب است ولی ابن مالک می گوید بسیط است . درکتاب مفصلات نحویه ادله هردو مذکور و مسطورست .

یاء – حرف نداست

ای – منادای مفرد ومبنی برضمه .

هاء – حرف تنبیه . چون لفظ – ای – لازم الاضافه می باشد پس به جای مضاف علیه قرار گرفته است.

الساقی – تقدیرا مرفوع و حقیقه منادای واقعی ( ای ) همین کلمه الساقی است برای اینکه دو حرف تعریف در یکجا جمع نشود هاء تنبیه آورده.

ساقی – در لغت بمعنی کسیست که اب میدهد و یا سیراب می کند امادر اصطلاح باده نوشان ساقی کسی است که در مجلس شراب , قدح شراب را می گرداند .

ادر – امر مخاطب از باب افعال یعنی بگردان.

کاس – یعنی قدحی که پر از شراب باشد . اما قدح اعلم از کاس است .

ناولها – ناول امر مخاطب از باب مفاعله و در اصل ناولها بوده با اتصال یاء ( ضمیر متکلم ) که بجهت ضرورت وزن , یاء آن حذف شده است و ها آخر کلمه ( ضمیر مونث ) و راجع بکاس می باشد.

از قرار معلوم جمیع اسماء و آلات و صفات مربوط بخمر مونث معنوی است .

محصول بیت :

ای ساقی کاس را به یک یک اهل مجلس بده و آن وقت به من بده زیرا در مجلس شراب تا به یک یک اهل مجلس شراب نچشانی آن مجلس صفا نخواهد یافت . این عبارت عطف الخاص علی العام است و از فحوای کلام اینطور بر می آید که می گوید کاس را بگردان تا نوبت بمن برسد همگی نوش کنیم.

بعضی گویند ناول بمعنی توبخور است و برای اثبات مدعای خود این شعر از مولانا جامی را دلیل آورده اند :

صفای جام می جامی برد زنگ غم از خاطر
اذا ما تلق من هم فحاولها و ناولها ( جامی )

باید گفت صاحبان این عقیده در این دلیل و مدلول خود در کمال انحرافند و این انحرافشان ناشی از عدم تشخیص بین مناوله و تنازل است علی الخصوص که مراد نوشیدن ساقی نیست بلکه مراد نوشیدن خود شاعر می باشد و عبارت انا المسموم شاهد این معنی است و بعلاوه تقدیر کردن , یاء , متکلم در آخر , ناول , این مطلب را روشن می سازد و قول شاعر هم این مطلب را تایید می کند که می گوید:

اترع قدح المدام فالفجر یلوح و اشربه و ناولنی کالمسک یفوح

گویند حرف الا , متعلق به مصرع ثانی است . این عقیده واقعا انصراف از نهج مستقیم است زیرا بطوریکه گفتیم الا از برای استفتاح است . یعنی در ابتدای کلام واقع شده و افاده تاکید می کند و فقط برای تنبیه مخاطب است و تقدیرا بدو صیغه امر متوجه بوده و ابدا بمصرع ثانی علاقه ندارد .

توضیحات :

بحر هزج :هزل در لغت بمعنی سرود و ترانه و آواز با ترنم است و در اصطلاح عروض بحری است که از تکرار جزو مفاعیلن تشکیل شده باشد.
تضمین : تضمین آنست که شاعر اشعار یا امثال یا گفتار مشهوری را بر سبیل عاریه نه بر سبیل سرقت در اثنای شعر خود بیاورد , مثل:
چه خوش گفت فردوسی پاکزاد که رحمت برآن تربت پاک باد
میازار موری که دانه کش است که جان دارد و جان شیرین خوش است ( سعدی علیه الرحمه ) که بیتی از شاهنامه فردوسی را تضمین کرده است .

منبع : کتاب شرح سودی بر حافظ ترجمه ی خانم دکتر عصمت ستارزاده

مدیریت برای مردم، نه مردم برای مدیریت!

چهارشنبه، بیست‌ودوم مهرماه سال جاری، به همت حاج جواد کلاهدوزان، دبیرکل انجمن هم‌افزایی اجتماعی اقوام کشور (رزمنده دیروز و فعال اجتماعی امروز)، میهمان ریاست محترم معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضائیه، جناب آقای دکتر امیری اصفهانی، بودیم.

در این جلسه که با عنوان «نشست صمیمانه و هم‌اندیشی کارگشایانه برخی صاحبان صنایع و کارآفرینان بخش خصوصی با مسئولان قضایی و اجرایی» در مجتمع فرهنگی ورزشی شهید بهشتی برگزار شد، شاهد بودیم که مدیران تا چه اندازه می‌توانند ساده و صمیمی، نه‌تنها پاسخ‌گوی مشکلات جاری کشور باشند، بلکه برای حل آن‌ها نیز گام‌های مهمی بردارند.

اینکه مدیری تصمیم می‌گیرد با دعوت از مدیران دیگر، بستری برای شنیدن، بررسی و پیگیری مشکلات صاحبان مشاغل مختلف فراهم کند، اقدامی شایسته تقدیر و تشکر است؛ اما شایسته‌تر آن است که چنین رویکردی به الگویی برای دیگر مدیران تبدیل شود تا بیش از پیش به اهمیت جایگاه خود، یعنی خدمت به مردم، توجه کنند.

در این نشست، شاهد حضور مدیران ارشد بانک مرکزی، بانک رفاه کارگران، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، وزارت صنعت، معدن و تجارت، نیروی انتظامی و وزارت کشور بودیم. هر یک از این مسئولان، به سهم خود، شنونده مشکلات فعالان بخش خصوصی بودند و در مواردی به پرسش‌ها و دغدغه‌های آنان در حوزه‌های تولید، صنعت، صادرات و واردات پاسخ دادند.

بی‌شک، در چنین شرایطی است که می‌توان به حل مشکلات معیشتی مردم، کاهش بیکاری و مقابله با ده‌ها آسیب اجتماعی دیگر کمک کرد. در واقع، پیشگیری صحیح از آسیب‌های اجتماعی، تنها در سخنرانی‌ها و بخشنامه‌ها خلاصه نمی‌شود؛ گاهی همین شنیدن، گفت‌وگو کردن و پیگیری عملی مشکلات، یکی از مؤثرترین راه‌های پیشگیری است.

شاید نتوان همه مشکلات را در یک جلسه حل کرد، اما همین که مسئولان پای صحبت‌ها و درد دل‌های مدیران بخش خصوصی بنشینند و برای مشکلات آنان گوش شنوا داشته باشند، اقدامی ارزشمند و شایسته تقدیر است.

ما امروز در حال دفاع از ارزش‌هایی هستیم که برای آن‌ها انقلاب کردیم، هشت سال جنگیدیم و هنوز هم طعم تلخ تحریم‌ها و تجاوز را تحمل می‌کنیم. در طول این سال‌ها، عزیزترین عزیزانمان را تقدیم کردیم تا ایران و ایرانی سربلند بماند. پس بر همه ماست که در هر جایگاه و مسئولیتی که هستیم، با دلسوزی، تعهد و احساس مسئولیت برای سربلندی کشورمان تلاش کنیم.

در این میان، حضور صمیمانه رئیس پلیس امنیت اقتصادی در جمع صاحبان صنایع و تولیدکنندگان کشور و بیان این جمله که «ما خدمتگزار شما هستیم و افتخارمان خدمت به مردم است»، بسیار ارزشمند و تأمل‌برانگیز است؛ به‌ویژه در شرایطی که کشور با تهدیدها و حملات دشمن مواجه بوده و مراکز و مقرهای انتظامی نیز آسیب دیده‌اند.

ما هر روز شاهد جان‌فشانی نیروهای انتظامی کشور برای حفظ امنیت ایران هستیم. بی‌شک، حفظ امنیت و آرامش مردم، مسئولیتی سنگین و ارزشمند است و شایسته است از همه کسانی که صادقانه و بی‌ادعا در این مسیر تلاش می‌کنند، قدردانی کنیم.

اگرچه ممکن است گاهی برخی مسئولان از مشکلات و دغدغه‌های مردم فاصله بگیرند، اما حضور مدیران دلسوز، مسئولیت‌پذیر و زحمت‌کشی که با تمام توان برای خدمت به مردم تلاش می‌کنند، مایه امیدواری است.

گاهی شنیدن مشکلات، همدلی کردن و دلگرمی بخشیدن به انسان‌هایی که عاشق خدمت به کشور و مردم هستند، خود اقدامی بزرگ، ارزشمند و ماندگار است؛ اقدامی که می‌تواند امید را در دل فعالان اقتصادی زنده نگه دارد و انگیزه آنان را برای ادامه مسیر تولید، اشتغال‌آفرینی و خدمت به جامعه تقویت کند.

از همین رو، وظیفه خود دانستم به سهم خویش از برگزارکنندگان این نشست و مسئولان حاضر که با رویی گشاده و نگاهی مسئولانه پای صحبت فعالان بخش خصوصی نشستند، قدردانی کنم.

به امید روزی که در همه سطوح مدیریتی کشور، خدمت به مردم نه یک شعار، بلکه باوری قلبی و مسئولیتی عملی باشد؛ روزی که دست در دست یکدیگر، برای ساختن ایرانی آبادتر، امن‌تر و سربلندتر تلاش کنیم.

به امید آنکه پرچم سه‌رنگ عزت و افتخار ایران، همواره برافراشته و ایران و ایرانی سرافراز باشد!

یا حق

جعفر صابری